Drentse Heidedagen: Op pad met de gids - Doldersummerveld

(Doldersummerveld onderdeel van Nationaal Park Drents-Friese Wold, gemeente Westerveld)

Het Doldersummer heidelandschap bestaat uit het Doldersummerveld en is onderdeel van het Nationaal Park Drents-Friese Wold. Hier graasden de gezamenlijke kuddes van de boeren uit de esdorpen Doldersum, Wateren, Zorgvlied, Vledder en Boyl.

Sporen van duizenden jaren bewoning door mensen zijn te zien door de twee grafheuvels die 'De Majoor' en 'De Generaal' worden genoemd. Vermoedelijk naar Majoor Van Swieten en Generaal Van den Bosch, de oprichters van de Koloniën van Weldadigheid in 1818 in het nabij gelegen Frederiksoord. Ook is er een groot prehistorisch urnenveld met vele lage ronde heuveltjes waar de as van de overledenen in urnen werd begraven. Veel middeleeuwse karrensporen van de vrachtwagens van handelaren en boeren zijn herkenbaar met zeer diepe sporen en er is een karrenwielen-monument met replicawielen in de sporen geplaatst. In de negentiende eeuw ontstonden door het afplaggen van de heiden en overbegrazing van de schapen op verschillende plekken zandverstuivingen. Voordat de zandverstuivingen te groot worden start Staatsbosbeheer vanaf 1900 op verschillende plekken het planten van dennenbomen. Zoals in het Aekingerzand of de Kale Duinen, dat ten noorden van het Doldersummerveld nabij Appelscha ligt. In de afgelopen jaren is door boomkap het weer een actief zandverstuivingsgebied geworden. Op het Doldersummerveld is het Oorlogsmonument Doldersum geplaatst ter herinnering aan de omgekomen mannen die zich tijdens WOII schuilhielden in vier gegraven hollen in het nabijgelegen Wasperveld. Op de plek van één van de ondergrondse hollen waar de mannen in 1944 uiteindelijk werden ontdekt en vermoord is een gedenkmuur met luidklok.

Sinds 2003 wordt het Doldersummerveld actief begraast door de Schaapskudde Doldersummerveld van het Drentse Landschap. De schaapskooi is gevestigd in de Huenderhoeve, een voormalige boerderij die verbouwd is tot moderne schaapskooi die aan de rand van het heidegebied staat. De schaapskudde bestaat uit zo’n 500 zeldzame Schoonebeker heideschapen die dagelijks het natte heidegebied begrazen.

Flora en fauna: op de vochtige, venige plekken groeit Dopheide, Kleine zonnedauw en de zeldzame Beenbreek, Klokjesgentiaan, Heidekartelblad en Blauwe zegge. Opvallende bewoners zijn de Kraanvogel, het Paapje en de Wulp die er broeden, en vlinders zoals het zeldzame Gentiaanblauwtje en het Heideblauwtje.